Nguyên nhân sụp đổ của các triều đại phong kiến Việt Nam – Những bài học rút ra từ lịch sử

Trải qua các thời đại với các chế độ chính trị – xã hội khác nhau, dưới thời phong kiến độc lập, tự chủ, các triều đại từ Đinh – Tiền Lê, Lý, Trần, Lê đến Nguyễn đã lãnh đạo nhân dân xây dựng và bảo vệ vững chắc giang sơn. Lịch sử đã chứng minh rằng, ở các mức độ khác nhau, các triều đại phong kiến đã có những đóng góp quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại, góp phần giữ yên bờ cõi trước sự xâm lăng của ngoại bang, khẳng định tinh thần độc lập, tự chủ, tự cường của dân tộc.

Lịch sử cũng đã minh chứng rằng, trong nhiều triều đại phong kiến, nhờ kiên trì thực hiện chính sách lấy nước làm trọng, vua tôi một lòng, cha con nhất trí, anh em gắng sức, mà khi cần có thể động viên được cả nước kiên quyết chống giặc, bảo vệ đất nước. Trong thời bình, người đứng đầu thực hành chính sách yên dân, bồi dưỡng sức dân, khi có giặc mọi người hăng hái góp công, góp của. Rõ ràng, các thời thịnh là các thời thi hành chính sách thân dân, công bằng, khoan dung.

Từ thế kỷ XVI, trong khi nhiều nước châu Âu chuyển sang giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa thì ở Đại Việt, nhà nước phong kiến lại bước vào giai đoạn khủng hoảng và trở thành lực cản của sự phát triển xã hội. Nước ta lại đắm chìm trong hơn hai thế kỷ bị chia cắt và nội chiến bởi chiến tranh Lê – Mạc (1543-1592) và chiến tranh Trịnh – Nguyễn (1627-1672). Trong xã hội, xuất hiện các phe phái phong kiến tranh giành quyền lực, đồng thời cũng xuất hiện nhiều cuộc khởi nghĩa nông dân chống áp bức. Mâu thuẫn xã hội gay gắt dẫn đến sự bùng nổ cao trào nông dân, đưa đến thắng lợi của phong trào Tây Sơn, sau phát triển thành một phong trào dân tộc rộng lớn, xóa bỏ tình trạng chia cắt đất nước, bước đầu lập lại nền thống nhất quốc gia, thực hiện thắng lợi hai cuộc kháng chiến chống quân Xiêm (1784-1785) và chống quân Thanh (1788-1789) do Quang Trung – Nguyễn Huệ, thủ lĩnh của phong trào nông dân lãnh đạo.

Sau khi Quang Trung mất, triều đại Tây Sơn suy yếu, triều Nguyễn lên thay (1802) nhưng là một vương triều quân chủ, chuyên chế bảo thủ, không có khả năng đưa đất nước tiến kịp sự phát triển của thời đại mới, làm cho thế nước suy yếu. Từ giữa thế kỷ XIX, nước Việt Nam đã bị thực dân Pháp xâm lược.

Nhìn lại quá trình dựng nước và giữ nước cùng những bước thăng trầm của lịch sử, chỉ rõ những nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của các vương triều phong kiến, từ đó rút ra những bài học lịch sử sâu sắc, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ và cách mạng xã hội chủ nghĩa theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, xây dựng Nhà nước của dân, do dân và vì dân. Đảng luôn khẳng định vai trò to lớn của nhân dân trong mọi cuộc cách mạng, trong đấu tranh chống xâm lược, thống nhất Tổ quốc, bảo vệ độc lập, chủ quyền, an ninh quốc gia, từng bước đưa đất nước phát triển, vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Nhằm giúp bạn đọc có thêm tài liệu nghiên cứu vấn đề thực trạng và nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của các vương triều phong kiến Việt Nam, từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm đối với việc bảo đảm sự phát triển ổn định và bền vững của đất nước, Nhà xuất bản Lý luận chính trị xuất bản cuốn sách Nguyên nhân sụp đổ của các triều đại phong kiến Việt Nam – Những bài học rút ra từ lịch sử của tập thể tác giả do PGS, TS Phạm Duy Đức và PGS, TS Vũ Thị Phương Hậu đồng chủ biên. Đây là kết quả nghiên cứu của đề tài khoa học cấp bộ Các nguy cơ làm sụp đổ chế độ chính trị trong lịch sử Việt Nam thuộc Chương trình khoa học cấp bộ trọng điểm Nghiên cứu các luận cứ khoa học để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững chế độ chính trị ở Việt Nam do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh là cơ quan chủ trì.

Xin trân trọng cuốn sách cùng bạn đọc và rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp để cuốn sách được hoàn thiện hơn!