Nhà nước và pháp luật Việt Nam – Giáo trình Cao cấp lý luận chính trị

LỜI GIỚI THIỆU

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh là cơ quan trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng; đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện, thường xuyên của Bộ Chính trị, Ban Bí thư; là trung tâm quốc gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý trung, cao cấp, cán bộ khoa học lý luận chính trị của hệ thống chính trị; trung tâm quốc gia nghiên cứu khoa học lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các khoa học chính trị, khoa học lãnh đạo, quản lý. Trong quá trình xây dựng và phát triển, Học viện luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ của Đảng và hệ thống chính trị, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức, tư duy lý luận, tầm nhìn và năng lực lãnh đạo, quản lý đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong từng giai đoạn cách mạng.

Đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, tự chủ, tự cường, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, năm 2045. Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực tiếp tục biến đổi nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ; yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị, hoàn thiện thể chế, phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế ngày càng cao, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý trung, cao cấp đặt ra những yêu cầu mới. Đội ngũ cán bộ không chỉ cần có bản lĩnh chính trị, nền tảng lý luận vững chắc mà còn phải có tư duy chiến lược, tầm nhìn, năng lực đổi mới, sáng tạo, khả năng tổ chức thực tiễn và giải quyết hiệu quả những vấn đề mới, phức tạp đặt ra trong quá trình phát triển đất nước.

Chương trình đào tạo Cao cấp lý luận chính trị có vị trí đặc biệt quan trọng trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý của Đảng và hệ thống chính trị. Vì vậy, nội dung chương trình, giáo trình phải thường xuyên được nghiên cứu, bổ sung, cập nhật và phát triển, bảo đảm tính chính trị, tính khoa học, tính thực tiễn và tính sư phạm; gắn lý luận với thực tiễn, kiến thức với năng lực vận dụng, góp phần nâng cao tư duy lý luận, tầm nhìn chiến lược, phương pháp công tác và năng lực lãnh đạo, quản lý cho đội ngũ cán bộ.

Bộ giáo trình Cao cấp lý luận chính trị đã được Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức biên soạn, xuất bản, sử dụng trong đào tạo qua nhiều năm và thường xuyên được nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện. Trước yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, đặc biệt sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, việc tiếp tục biên soạn, cập nhật và xuất bản Bộ giáo trình trong năm 2026 là yêu cầu cần thiết nhằm kịp thời cập nhật nội dung mới trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết chiến lược của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; những quy định mới của pháp luật; đồng thời bổ sung những thành tựu nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn và những vấn đề mới của tình hình trong nước, quốc tế có liên quan đến nội dung các môn học.

Trên cơ sở kế thừa những giá trị lý luận, khoa học, thực tiễn và kết quả sử dụng Bộ giáo trình Cao cấp lý luận chính trị trong những năm qua, Bộ giáo trình Cao cấp lý luận chính trị được biên soạn, xuất bản năm 2026 tiếp tục được cập nhật, bổ sung, phát triển về nội dung và cách tiếp cận; chú trọng làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn mới, tăng cường sự gắn kết giữa lý luận với thực tiễn lãnh đạo, quản lý; góp phần nâng cao tư duy lý luận, tầm nhìn chiến lược, phương pháp công tác và năng lực vận dụng lý luận vào thực tiễn của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Trong Bộ giáo trình, Giáo trình Nhà nước và pháp luật Việt Nam có vai trò trang bị cho học viên những kiến thức lý luận và thực tiễn cơ bản, hệ thống về Nhà nước, pháp luật, tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, nghiên cứu Nhà nước và pháp luật Việt Nam góp phần hình thành và phát triển tư duy pháp lý, nâng cao nhận thức về tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước, xây dựng và thực hiện pháp luật, kiểm soát quyền lực nhà nước; đồng thời, nâng cao năng lực vận dụng pháp luật vào hoạt động lãnh đạo, quản lý, góp phần bảo đảm quyền lực nhà nước được thực hiện theo Hiến pháp và pháp luật, đáp ứng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Giáo trình gồm 11 bài, tập trung vào: Nhà nước và pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam; mối quan hệ giữa pháp luật quốc gia và pháp luật quốc tế; Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; lập pháp, hành pháp và tư pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam; cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lực nhà nước ở Việt Nam; chính quyền địa phương ở Việt Nam; xây dựng pháp luật ở Việt Nam; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ở Việt Nam; pháp chế xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Nội dung giáo trình vừa bảo đảm tính hệ thống của môn học, vừa chú trọng cập nhật những vấn đề lý luận và thực tiễn mới về Nhà nước và pháp luật; góp phần làm rõ những yêu cầu đặt ra trong xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hoàn thiện hệ thống pháp luật, kiểm soát quyền lực nhà nước và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia trong giai đoạn mới.

Thông qua hệ thống nội dung đó, giáo trình hướng tới giúp học viên nắm vững, cập nhật những vấn đề lý luận và thực tiễn cốt lõi về Nhà nước và pháp luật Việt Nam; nâng cao tư duy pháp lý, nhận thức về tổ chức, thực hiện và kiểm soát quyền lực nhà nước; đồng thời phát triển năng lực phân tích, đánh giá, liên hệ và vận dụng kiến thức pháp luật vào giải quyết những vấn đề đặt ra trong hoạt động lãnh đạo, quản lý.

Việc biên soạn, cập nhật và xuất bản Bộ giáo trình Cao cấp lý luận chính trị năm 2026 là kết quả của quá trình nghiên cứu nghiêm túc, công phu, trách nhiệm của các nhà khoa học, nhà lãnh đạo, quản lý và đội ngũ giảng viên của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình biên soạn, thẩm định, biên tập và hoàn thiện, giáo trình khó tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót.

Nhà xuất bản Lý luận chính trị trân trọng giới thiệu Giáo trình Nhà nước và pháp luật Việt Nam đến đội ngũ giảng viên, học viên, các nhà khoa học, nhà lãnh đạo, quản lý và bạn đọc; đồng thời mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu để giáo trình tiếp tục được bổ sung, hoàn thiện, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu đào tạo Cao cấp lý luận chính trị trong giai đoạn phát triển mới.

Xin trân trọng giới thiệu!

NHÀ XUẤT BẢN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ