Trang chủ
LỜI GIỚI THIỆU
Trong phát triển công nghiệp, đổi mới sáng tạo đóng vai trò cốt lõi, giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất lao động, tối ưu hóa quy trình sản xuất và tạo ra các sản phẩm, dịch vụ tiên tiến. Những cải tiến này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao giá trị gia tăng, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường và tăng cường khả năng cạnh tranh quốc tế.
Trên thế giới, nhiều quốc gia đã và đang xây dựng các thể chế để thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhằm giữ vững vị thế cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Các chính sách này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển công nghệ mới mà còn khuyến khích sự hợp tác giữa các trường đại học, doanh nghiệp và chính phủ. Những mô hình và chiến lược từ các quốc gia cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng một thể chế đồng bộ và hiệu quả để thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Trong những năm qua, Việt Nam được ghi nhận là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển kinh tế – xã hội nhanh trong khu vực và trên thế giới. Sau gần 40 năm đổi mới, Việt Nam đã nỗ lực xây dựng và hoàn thiện thể chế, từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm, thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế bền vững. Hệ thống thể chế thúc đẩy đổi mới sáng tạo, trong đó có phát triển công nghiệp được sửa đổi, bổ sung, ngày càng phù hợp với xu thế phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, dần đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực tiễn đổi mới mô hình tăng trưởng, phục hồi và phát triển kinh tế.
Hành lang pháp lý thúc đẩy đổi mới sáng đồng bộ hơn góp phần tạo môi trường thuận lợi và cạnh tranh lành mạnh trong nghiên cứu sáng tạo. Đổi mới sáng tạo đã dần trở thành tư duy mới trong quản lý, điều hành, trong đó vai trò trung tâm của doanh nghiệp trong hệ thống sáng tạo quốc gia ngày càng được thể hiện rõ hơn. Thị trường công nghệ, đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo ngày càng phát triển, từng bước hình thành doanh nghiệp khoa học – công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
Tuy nhiên, trên thực tế, thể chế thúc đẩy đổi mới sáng tạo nói chung, trong phát triển công nghiệp nói riêng còn nhiều hạn chế. Cho đến hiện nay, dù có định nghĩa được quy định trong Luật Khoa học và Công nghệ về đổi mới sáng tạo nhưng chưa có định nghĩa cụ thể cũng như hướng dẫn và ưu đãi riêng đối với đổi mới sáng tạo trong phát triển công nghiệp. Thể chế chưa thực sự đồng bộ, các chính sách về tài chính, thuế, hỗ trợ phát triển chưa thực sự tạo điều kiện để các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, trong đó có lĩnh vực công nghiệp có thể tiếp cận để đầu tư đổi mới sáng tạo… Trong phát triển công nghiệp, chưa xác định rõ trọng tâm ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp ưu tiên, công nghiệp mũi nhọn. Bên cạnh đó, việc huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực còn nhiều hạn chế, chưa hiệu quả. Nguồn lực của Nhà nước cho đổi mới sáng tạo còn thấp, phân bổ, sử dụng chưa hiệu quả, hệ thống các tiêu chuẩn, định mức còn lạc hậu, không khuyến khích, thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Các hạn chế, bất cập về thể chế nêu trên, là một trong những nguyên nhân chủ yếu làm cho đổi mới sáng tạo trong phát triển công nghiệp Việt Nam trong những năm qua còn khiêm tốn, số lượng doanh nghiệp công nghiệp quan tâm và có đầu tư cho đổi mới sáng tạo còn ít.
Vậy vấn đề đặt ra là, cần hoàn thiện đồng bộ thể chế thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong phát triển công nghiệp để đổi mới sáng tạo trở thành động lực chủ yếu thúc đẩy công nghiệp phát triển – động lực quan trọng đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện hóa, chuyển đổi mô hình tăng trưởng sang phát triển theo chiều sâu, đảm bảo cho đất nước phát triển nhanh – bền vững. Với mong muốn giúp bạn đọc hiểu thêm về vấn đề này, Nhà xuất bản Lý luận chính trị xuất bản cuốn sách Hoàn thiện thể chế thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong phát triển công nghiệp Việt Nam do PGS.TS Trần Hoa Phượng chủ biên. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý bạn đọc để cuốn sách được hoàn thiện hơn.
NHÀ XUẤT BẢN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
