LỜI GIỚI THIỆU
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức tổ chức và vận hành của nền kinh tế. Dữ liệu ngày càng trở thành một nguồn lực quan trọng; các nền tảng số mở rộng khả năng kết nối giữa các chủ thể; trí tuệ nhân tạo tham gia ngày càng sâu vào quá trình phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định. Những chuyển biến đó không chỉ tạo ra các công cụ mới mà còn đặt ra yêu cầu nhận thức lại đối tượng, phương thức và năng lực quản trị kinh tế trong bối cảnh mới.
Trong nền kinh tế truyền thống, hoạt động quản lý thường được tổ chức theo từng lĩnh vực, từng cấp hành chính và từng nhóm công cụ tương đối độc lập. Khi các quan hệ kinh tế được hình thành và vận hành trên nền tảng dữ liệu, mạng lưới và thuật toán, cách tiếp cận phân tách này dần bộc lộ những giới hạn. Các quyết định kinh tế không còn chỉ là kết quả của sự tương tác trực tiếp giữa con người với con người hoặc giữa các tổ chức với nhau, mà còn chịu ảnh hưởng của hệ thống thông tin, cấu trúc nền tảng, cơ chế xử lý dữ liệu và những mô hình tự động hóa ngày càng phức tạp. Vì vậy, quản trị kinh tế trong kỷ nguyên số cần được xem xét trong tính chính thể, gắn với toàn bộ quá trình hình thành giá trị, phân bổ nguồn lực và tổ chức ra quyết định.
Cuốn chuyên khảo Kinh tế số – Góc nhìn quản lý kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên số của tác giả Đặng Đình Phúc được biên soạn nhằm góp phần hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về sự chuyển dịch của quản lý kinh tế trong điều kiện số hóa. Thay vì chỉ tập trung mô tả công nghệ hoặc những biểu hiện riêng lẻ của chuyển đổi số, chuyên khảo tiếp cận nền kinh tế số từ mối quan hệ giữa thể chế, dữ liệu, tri thức, công nghệ, con người và năng lực vận hành của hệ thống. Trên cơ sở đó, tác giả từng bước xác lập một khung phân tích có khả năng kết nối các thành tố vốn thường được nghiên cứu riêng biệt.

Nội dung cuốn sách được tổ chức thành sáu chương có quan hệ chặt chẽ với nhau:
Chương 1 phân tích sự chuyển dịch của quản trị kinh tế trong kỷ nguyên số, làm rõ những thay đổi trong phương thức tạo lập giá trị, tổ chức sản xuất, phân bổ nguồn lực và phối hợp giữa các chủ thể. Đây là cơ sở để nhận diện những yêu cầu mới đối với tư duy và phương thức quản trị kinh tế.
Chương 2 tập trung xác lập đối tượng của quản lý kinh tế trong bối cảnh số hóa. Nội dung chương nhấn mạnh rằng đối tượng quản lý không chỉ là từng doanh nghiệp, thị trường, ngành hoặc nguồn lực riêng lẻ, mà còn bao gồm các cơ chế tạo lập giá trị và các mối quan hệ có tính hệ thống giữa những chủ thể tham gia nền kinh tế.
Chương 3 trình bày cơ chế nhận thức và vai trò của trí tuệ nhân tạo trong quản trị kinh tế. Dữ liệu, thông tin và tri thức được xem xét như những tầng nấc có quan hệ kế tiếp trong quá trình nhận thức và ra quyết định. Trong mối quan hệ đó, AI giúp mở rộng khả năng xử lý thông tin, nhận diện quy luật và hỗ trợ dự báo, nhưng không thay thế vai trò định hướng, lựa chọn và chịu trách nhiệm của con người.
Chương 4 phân tích thiết kế thể chế và nền tảng dữ liệu trong nền kinh tế số. Thể chế tạo lập các nguyên tắc và giới hạn cho hoạt động kinh tế, trong khi dữ liệu cung cấp cơ sở để nhận diện trạng thái vận hành của hệ thống. Sự liên kết giữa thể chế và dữ liệu là điều kiện quan trọng để nâng cao tính minh bạch, khả năng phối hợp và chất lượng của các quyết định quản lý.
Chương 5 làm rõ kiến trúc quản trị, quá trình ra quyết định và năng lực hệ thống. Nội dung chương cho thấy hiệu quả quản trị không chỉ phụ thuộc vào chất lượng của từng công cụ, mà còn được quyết định bởi cách các chủ thể, nguồn lực, quy trình và tầng thông tin được tổ chức thành một cấu trúc thống nhất. Kiến trúc quản trị phù hợp sẽ tạo điều kiện để chuyển hoá dữ liệu và tri thức thành năng lực hành động trong thực tiễn.
Trên cơ sở các nội dung đã trình bày, Chương 6 xây dựng khung lý luận về quản trị kinh tế trong kỷ nguyên số. Khung lý luận này kết nối năm thành tố chủ yếu: cơ chế tạo lập giá trị với tư cách là đối tượng quản trị; thể chế; dữ liệu; kiến trúc quản trị; và năng lực hệ thống. Sự kết nối đó góp phần hình thành cách tiếp cận toàn diện hơn đối với quá trình tổ chức và điều hành nền kinh tế trong điều kiện công nghệ thay đổi nhanh chóng.
Xuyên suốt cuốn chuyên khảo là sự chuyển dịch đơn vị phân tích từ những bộ phận riêng lẻ sang quá trình hình thành và vận hành của toàn bộ hệ thống kinh tế. Theo cách tiếp cận này, công nghệ số không được xem như một yếu tố đứng ngoài hoặc chỉ đóng vai trò hỗ trợ, mà là một bộ phận tham gia định hình các quan hệ kinh tế, phương thức phối hợp và cấu trúc ra quyết định. Tuy nhiên, công nghệ chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được đặt trong một khuôn khổ thể chế phù hợp, dựa trên dữ liệu có chất lượng và gắn với năng lực tổ chức của con người.
Bối cảnh Việt Nam được đề cập trong chuyên khảo như một không gian thực tiễn để nhận diện các vấn đề của quản trị kinh tế trong quá trình chuyển đổi số. Những phân tích hướng đến việc kết nối yêu cầu phát triển lý luận với nhu cầu đổi mới phương thức quản lý, hoàn thiện thể chế, xây dựng nền tảng dữ liệu và nâng cao năng lực điều hành. Qua đó, chuyên khảo có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy, hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện các hoạt động quản lý kinh tế.
Với cách trình bày có hệ thống, cuốn chuyên khảo cung cấp cho bạn đọc một nền tảng khái niệm và một khung tư duy để tiếp tục nghiên cứu những vấn đề đang hình thành trong nền kinh tế số. Đây cũng là tiền đề cho việc xem xét sâu hơn các mô hình, công cụ và giải pháp quản trị phù hợp với điều kiện phát triển cụ thể trong những giai đoạn tiếp theo.
Trân trọng giới thiệu cuốn sách cùng bạn đọc!
Thông tin liên hệ: Nhà xuất bản Lý luận chính trị; Địa chỉ: Số 56B Quốc Tử Giám, phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám, thành phố Hà Nội; Email: nxbllct@hcma.vn; Đầu mối liên hệ: Đồng chí Nguyễn Hà Chi, ĐT: 0969457155

